Samir Əliyev: "Banklar ölkə iqtisadiyyatında hələ də arzu olunan səviyyədə rol oynaya bilmir"

“2010-cu il Azərbaycanın bank sektorundan müsbət və mənfi məqamlarla yadda qaldı. Dünya bank sisteminə tam inteqrasiya olunmamış banklarımızın problemləri xaricdən çox daxili amillərlə bağlıdır. İqtisadi Təşəbbüslərə Yardım İctimai Birliyinin eksperti Samir Əliyev bu barədə “İqtisadi forum” jurnalına açıqlamasında bildirib.

May ayını daha 4 bank zərərlə başa vurub. “İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, bununla da ölkədə zərərlə işləyən bankların sayı rekord həddə - 13-dən 17-yə çatıb. Sonuncu dəfə 2006-cı ilin avqustunda belə bankların sayı 16 olub.

Yanvar ayında zərərlə işləyən bankların sayı 2 dəfə artaraq 7-dən 13-ə yüksəlib. “İqtisadi forum” jurnalının Mərkəzi Banka istinadən verdiyi məlumata görə, ötən ilin yanvar ayı ilə müqayisədə bankların mənfəəti 2 dəfədən çox azalıb, zərəri isə 55% artıb.

“İqtisadi forum” jurnalının məlumatına görə, ölkə banklarında illik faiz dərəcəsi 15 faizədək olan bütün əmanətlər sığortalanacaq. Bu isə o deməkdir ki, 2009-cu ilin 1 yanvar tarixindən etibarən Fonda üzv olan banklarda ən çoxu 15 faiz dərəcəsi ilə yerləşdirmiş əmanətlər qorunan əmanətlər hesab olunur və Fond tərəfindən sığortalanır.

Mərkəzi Bank son bir ildə 6-cı dəfə bu addımı atır

“İqtisadi forum” jurnalının verdiyi məlumata görə, Mərkəzi Bank mayın 25-dən etibarən uçot dərəcəsini 2%-ə endirib. Məlumat üçün bildirək ki, bu vaxta qədər uçot dərəcəsi 3% həddində olub. Mərkəzi Bank bu addımını ölkədə deflyasiya proseslərinin getdiyi dövrdə iqtisadi aktivliyin qorunmasına və maliyyə sektorunun sabitliyinə dəstək vermək məqsədilə izah edir. Bankın İdarə Heyətinin qərarı ilə həmçinin faiz dəhlizinin yuxarı həddi 8%-dən 7%-ə endirilib.

Azərbaycanda sərnişindaşıma sektoru böyük qanunsuzluqların əsirinə çevrilib. Hər şey avtobuslardan başladı: qısa müddətdə «mədəni xidmət» devizi ilə ayrı-ayrı şəxslərə məxsus kiçik və orta ölçülü avtobuslar paytaxtın küçələrindən kütləvi şəkildə yığışdırıldı, Koreya istehsalı olan iritutmlu avtobuslar sürətlə onları əvəzlədi. Axır 3-4 ildə dövlətin pulu hesabına alınıb, şəxsi biznesə çalışan belə avtobusların sayı 1500-ə çatır. Artıq Bakıda avtobus xidmətləri məmur-sahibkarların inhisarına alınması prosesi baş çatıb. İndi növbə taksilərindi …    

Neftə əsaslanan inkişaf

Neft Fondundan dövlət büdcəsinə transfertlərin məbləği ildən-ilə artdıqca büdcə gəlirlərinin formalaşmasında Fondun payı da yüksələn xətlə artır. Dövlət büdcəsinin gəlirlərində Fondun transfertlərinin xüsusi çəkisi 2004-cü ildə 8.8 faiz, 2005-ci ildə 7.3 faiz, 2006-cı ildə 15.1 faiz, 2007-ci ildə 9.7 faiz olduğu halda, 2008-ci ildə artıq 35.3 faiz həddində olmuşdur. 2009-cu ildə isə büdcə gəlirlərinin həcminin 50 faizindən çoxunun məhz Fondun transferti hesabına formalaşması gözlənilir.