İqtisadi Təşəbbüslərə Yardım Birliyi ötən il “Yoxsulluqla Mübarizəyə Qlobal Çağırış” Koalisiyasının təşkilati dəstəyi ilə “Ana və uşaqların sağlamlığının qorunması üzrə Tədbirlər Proqramı”nın icrası vəziyyətinin monitorinqi aparıb. Bu barədə “İqtisadi forum” jurnalına İTYB-in sədri Azər Mehtiyev məlumat verib. Layihənin məqsədi barədə danışan A.Mehtiyev bildirib ki, Tədbirlər Proqramının icrası vəziyyətinin monitorinqi əsasında ölkədə ana və uşaq sağlamlığının qorunması sahəsində atılan addımlar təhlil edilmiş, habelə Proqramın təkmilləşdirilməsi və ölkədə ana və uşaqların sağlamlığının qorunmasının gücləndirilməsi istiqamətində təklif və tövsiyələr hazırlanmışdır. 

Layihə çərçivəsində Tədbirlər Proqramının məzmununun qarşıya qoyulan hədəflərə uyğunluğunun qiymətləndirilməsi aparılıb, Proqramın icrası gedişinin monitorinqi aparılıb, ölkədə ana və uşaq ölümünün qeydiyyatı sahəsində mövcud problemlər araşdırılıb. Monitorinq zamanı Proqramın icrasının hüquqi bazası araşdırılıb, Proqramın icrasına məsul olan bir qrup şəxsdən (12 nəfər) müsahibələr götürülüb, habelə onların müxtəlif KİV-lərə müsahibələri araşdırılıb, hökumət qurumlarının hesabatları öyrənilib, informasiya sorğuları vasitəsilə məlumat toplanılıb və müşahidələr aparılıb.

Monitorinqin nəticələrinə əsasən, Tədbirlər Proqramı ana və uşaq sağlamlığının qorunmasının yalnız tibbi amillərinə yönəldilib: burada əsasən döğuşayardım müəssisələrinin maddi-texniki bazasının yaxşılaşdırılması və təkmillşdirilməsi, tibb işçilərinin peşəkarlığının artırılmasını nəzərdə tutan tədbirlər əks olunub. Proqram çərçivəsində icra olunan işlər də əsasən bunlardır: 7 Perinatal Mərkəzin tikilməsi, tibb müəssisələrinə doğuşayardım xidməti üzrə tibbi avadanlıqların verilməsi, şəbələrin təmiri və təchizatı, tibb işçilərinə təlim və seminarların keçirilməsi.

Azər Mehtiyev monitorinqin nəticələri barədə danışaraq vəziyyətin heç də ürəkaçan olmadığını bildirib. İqtisadçı ekspert, tədqiqat obyekti kimi götürülmüş illərdə xüsusilə uşaq ölümlərinin sayına görə Azərbaycanın arzuolunmayan mövqedə yer aldığını vurğulayıb. Qeyd edib ki, hətta qonşu Gürcüstan və Ermənistanla müqayisədə də ölkəmiz bu göstəricilər baxımından aşağı pillərərdə qərar tutub: “Belə ki, 2007-ci ildə 5 yaşına çatmamış uşaqlar arasında ölüm halları hər diri doğulmuş uşağa görə 39 nəfər olub. Bu göstəricilərə görə Azərbaycan dünya ölkələri sırasında 77-ci yerdədir. Hansı ki, həmin sıralamaya əsasən Gürcüstan 88, Ermənistan isə 99-cu pillədədir (burada daha əvvəlki yerlərdə olmaq, nəticənin daha ağır olmasını ifadə edir). MDB ölkələrindən yalnız Türkmənistan, Özbəkistan və Tacikstanın göstəriciləri Azərbaycandan daha da pis nəticələri əks etdirir”. 1 yaşınadək körpələr arasında ölüm səviyyəsinə gəldikdə isə, A. Mehdiyev bu rəqəmin hər 1000 diri doğulmuş uşağa görə 34 nəfər təşkil etdiyini diqqətə çatdırıb: “Lakin Gürcüstanda bu göstərici 27, Ermənistanda isə 22 nəfər səviyyəsində olub”. İTYB sədri daha ciddi məqam kimi ölkəmizdə həm uşaq, həm də ana ölümü hallarının kifayət qədər ciddi qeydiyyata alınmadığını, daha doğrusu, qeydiyyatdan gizlədilmə hallarının çoxluq təşkil etdiyini deyib: “Bunun səbələrini daha çox səhiyyə müəssisələrində axtarmaq lazımdır. Belə ki, ana və uşaq ölümünün sayı artıq olan səhiyyə müəssisələrinin rəhbərləri işdən çıxarılacağı və ya başqa formada cəzalandırılacaqlarından ehtiyat edərək faktları gizlədir. Ölüm səbəbləri isə araşdırılmır, bütün hallarda günahı həkimlərdə görürlər və son nəticədə cəzalandırılanlar da həkimlər olur”

Sədrin fikrincə, tədqiqatlar göstərir ki, ölkədə ana və uşaq ölümü səviyyəsinin yüksək olması heç də yalnız tibbi amillərlə bağlı deyil, burada tibbdən kənar bir çox amillər - əhalinin maddi-sosial durumu, adət və ənənələr, gender problemi, insanların həyat tərzi, qida rasionu və qidalanma mədəniyyəti, əhalinin tibbi maariflənmə səviyyəsi, kommunal xidmətlərə çıxış, ətraf mühit və ekologiya və s. kimi - rol oynayır. Proqramda bu məsələlər üzrə atılacaq addımlar əks olunmayıb.