Bu tədqiqat Azərbaycanın orta təhsil sisteminin Latviya, Çexiya və Gürcüstanla müqayisəli təhlilinə həsr olunub. Təhlil zamanı keçid dövrünü yaşayan bu 4 ölkədə orta təhsilin hüquqi əsasları, ümumi təhsilin inkişafı ilə bağlı milli hökumətlərin qəbul etdikləri proqramlar və həmin proqramlar çərçivəsində gerçəkləşdirilən islahatlar barədə ətraflı məlumat verilir. Eyni zamanda, tədqiqatda orta təhsilin inkişafını xarakterizə edən əsas göstəricilərin (orta təhsillə əhatə əmsalı, tam orta təhsili başa vurma əmsalı, ali məktəblərə qəbul əmsalı, müəllim-şagird nisbəti, müəllimlərin əmək haqları, müəllimlərin dərs yükü, orta təhsilə çəkilən xərclərin səviyyəsi və s.) ölkələrarası müqayisəsi təqdim olunur. Bundan əlavə, hər bir ölkənin orta təhsil sisteminin beynəlxalq qiymətləndirmə proqramlarında (məsələn, TIMSS (Trends in Mathematics and Science Study), PIRLS(Progress in International Reading Literacy Study) və PISA ((Programme for International Student Assessment) – Şagird Nailiyyətlərinin Qiymətləndirilməsi üzrə Beynəlxalq Proqram) nümayiş etdirdiyi nəticələr, bu ölkələrin Ümumdünya İqtisadi Forumunun «Qlobal rəqabətqabiliyyətliliyi indeksi: 2009-2010» reytinqində təhsilin inkişaf göstəriciləri üzrə aldıqları qiymət barədə ətraflı bəhs edilir.

Giriş                                                                                                    5

Dünyada orta təhsil sistemi ----------------------------------------------------------------- 6

Ümumi təhsildə biliyin qiymətləndirilməsi üzrə beynəlxalq sistemlər ---------11

Azərbaycan Respublikasının orta təhsil sisteminin təhlili -------------------------12

Latviya Respublikasının orta təhsil sisteminin təhlili -------------------------------- 26

Gürcüstan Respublikasının orta təhsil sisteminin təhlili ----------------------------38

Çexiya Respublikasının orta təhsil sisteminin təhlili ---------------------------------46

Yekun qeydlər – ---------------------------------------------------------------------------------- 51

İstifadə olunmuş ədəbiyyatlar ---------------------------------------------------------------  53